Mocowanie blachy trapezowej na dachu

Zielona falowana blacha dachowa – widok powierzchni pokrycia metalowego z profilowaniem trapezowym
Pokrycie z blachy trapezowej. Źródło: Wikimedia Commons, CC0

Poprawne zamocowanie blachy trapezowej decyduje o trwałości i szczelności dachu przez cały okres eksploatacji. Nieodpowiedni dobór łączników lub błędne rozmieszczenie wkrętów prowadzi do korozji, rozszczelnienia i deformacji pokrycia – szczególnie przy dużych różnicach temperatur typowych dla polskiego klimatu kontynentalnego.

Typy łączników stosowanych do blach trapezowych

Wkręty samowiercące

Podstawowy łącznik w budownictwie dachowym z blach trapezowych. Wkrąt samowiercący ma wiertło na końcu trzpienia, co eliminuje konieczność wcześniejszego wiercenia otworu w podkonstrukcji. Stosowane są wkręty ze stali nierdzewnej lub z powłoką cynkową z uszczelką EPDM pod główką.

Wkręty z podkładką szeroką

Przy blachach cienkich (0,5–0,75 mm) zalecane są wkręty z powiększoną podkładką, która rozkłada docisk na większej powierzchni i zmniejsza ryzyko deformacji otworu montażowego przy odkształceniach termicznych.

Śruby hakowe

Stosowane przy mocowaniu do stalowych płatwi – pręt śruby otacza płatew od spodu, a gwintowany koniec przechodzi przez blachę. Rozwiązanie stosowane przy większych rozpiętościach i ciężkich blachach.

Nity zrywalne

Używane wyłącznie do łączenia arkuszy blachy między sobą (w nakładkach bocznych i na łącznikach kalenicowych), a nie do mocowania do podkonstrukcji. Nie nadają się jako zamiennik wkrętów przy mocowaniu do płatwi.

Rozmieszczenie wkrętów

Liczba i rozmieszczenie wkrętów zależy od strefy obciążenia wiatrem, kąta nachylenia połaci i masy blachy. Polska norma PN-EN 1991-1-4 (obciążenia wiatrem) definiuje strefy wiatrowe dla obszaru Polski. Producenci blach podają tabele doboru wkrętów dla konkretnych profili i rozpiętości płatwi.

Strefy dachu

Dach dzielony jest na trzy strefy o różnym poziomie obciążenia:

  • Pole środkowe – obciążenie ssaniem wiatru najmniejsze; wkręty w co drugiej lub trzeciej fali
  • Strefa krawędziowa – podwyższone obciążenie; wkręty w co drugiej fali
  • Narożniki połaci – najwyższe ssanie wiatru; wkręty w każdej fali

Mocowanie a kompensacja termiczna

Blacha trapezowa mocowana jest na długości do podkonstrukcji w tzw. punkcie stałym – jednym miejscu na arkusz lub sekcję. Pozostałe wkręty montowane są w podłużnych otworach owalnych (szczelinach), które umożliwiają przesuw termiczny wzdłuż osi dachu. Prawidłowe wykonanie tego szczegółu jest kluczowe przy dłuższych połaciach.

Przy długości połaci powyżej 15 metrów należy sprawdzić obliczeniowo, czy przesuw termiczny nie spowoduje przeciążenia wkrętów w punktach stałych lub deformacji nakładek bocznych.

Mocowanie na różnych podkonstrukcjach

Stalowe płatwie

Najczęściej spotykane w obiektach przemysłowych i magazynowych. Wkręt samowiercący przewierca blachę trapezową i grubościenny element stalowy (3–10 mm). Do stalowych płatwi stosuje się wkręty z hartowanym wiertłem typu 3 lub 5 wg ISO 10666.

Drewniane łaty i krokwie

Przy lekkich budynkach jednorodzinnych blacha trapezowa montowana bywa na drewnianych łatach. W tym przypadku stosuje się wkręty do drewna z uszczelką EPDM i podkładką. Głębokość zakotwienia w drewnie powinna wynosić minimum 25 mm.

Korozja łączników

Łączniki ze stali węglowej z powłoką cynkową wykazują ograniczoną trwałość w środowiskach wilgotnych lub agresywnych. W strefach nadmorskich, przy blachach aluminiowych lub cynkowo-tytanowych zalecane są wkręty ze stali nierdzewnej A2 lub A4, co eliminuje ryzyko galwanicznej korozji styku stalowy łącznik–aluminiowa blacha.

Schemat budowy dachu trapezowego

Schemat przekroju dachu z blachy trapezowej – warstwy: blacha, izolacja, membrana
Typowy przekrój dachu z blachą trapezową. Źródło: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Źródła i odniesienia